intertrans

Ταυτόχρονη διερμηνεία

Σήμερα είναι σε όλους – ή σχεδόν σε όλους – γνωστό το τι είναι και με ποιο τρόπο, περίπου τουλάχιστον, διεξάγεται ένα διεθνές συνέδριο ή σύσκεψη με ταυτόχρονη διερμηνεία. Αξίζει τον κόπο όμως να δώσουμε κάποια ιστορικά στοιχεία σχετικά με το πώς και που ξεκίνησε η ταυτόχρονη διερμηνεία για να ενταχθεί στον ευρύτερο πεδίο της διερμηνείας, κάτι που ίσως ελάχιστοι γνωρίζουν.
Η πρώτη φορά κατά την οποία δοκιμάστηκε το σύστημα ταυτόχρονης διερμηνείας ήταν στη δίκη της Νυρεμβέργης, το 1945 – 1946, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ήταν η εποχή όπου οι υποδομές της Γερμανίας μετά τον πόλεμο είχαν καταρρεύσει, ενώ υπήρχε η συμμαχική στρατιωτική διακυβέρνηση και κατοχή από τις τέσσερεις μεγάλες δυνάμεις, τις ΗΠΑ, τη Σοβιετική Ένωση, τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία. Το δικαστήριο το οποίο θα δίκαζε τους Γερμανούς εγκληματίες πολέμου αποτελούσαν δικαστές από τις τέσσερις εν λόγω μεγάλες δυνάμεις.
Η διερμηνεία κατά το προδικαστικό στάδιο ήταν διαδοχική διερμηνεία, ένα είδος διερμηνείας κάθε άλλο παρά καινοτομία για την εποχή, με γλώσσες εργασίας κυρίως Γερμανικά – Αγγλικά. Στην αίθουσα ανάκρισης υπήρχαν ο ανακριτής, ο διερμηνέας και ο πρακτικογράφος ή στενογράφος.
Μετά την προδικαστική διαδικασία, το πρόβλημα που έπρεπε να αντιμετωπιστεί, ήταν η διερμηνεία κατά τη δίκη, η πρόκληση των 4 γλωσσών εργασίας στη διερμηνεία. Ως προς αυτό, η διαδοχική διερμηνεία, είδος διερμηνείας ήδη γνωστό, θεωρήθηκε αμέσως ως παράλογη ή ανέφικτη εντελώς επιλογή για τη διερμηνεία. Θα ήταν εξαιρετικά επίπονη και περίπλοκη η διεξαγωγή της δίκης με διαδοχική διερμηνεία σε τέσσερις γλώσσες και εκτός αυτού θα αυξανόταν σε τεράστιο βαθμό και η διάρκεια της δίκης.
Έτσι λοιπόν προέκυψε και ήλθε στο προσκήνιο των σχετικών συζητήσεων το θέμα της ταυτόχρονης διερμηνείας. Για την ιστορία θα αναφέρουμε ότι ένας πρώην καθηγητής Γαλλικής γλώσσας στο Πανεπιστήμιο της Georgetown, o συνταγματάρχης του Αμερικανικού στρατού  Leon Dostert ήταν ο υπεύθυνος του σχεδιασμού και της υλοποίησης του δύσκολου και πρωτοφανούς για την εποχή εγχειρήματος διερμηνείας.
Όπως είναι πλέον προφανές σήμερα, υπάρχουν δυο βασικά στοιχεία στην ταυτόχρονη διερμηνεία: το ανθρώπινο στοιχείο – οι δεξιότητες που χρειάζονται ώστε να εργαστούν αποτελεσματικά  οι διερμηνείς με το συγκεκριμένο τρόπο διερμηνείας – και το τεχνικό επίσης στοιχείο – ώστε να είναι εφικτή η εν λόγω διαδικασία ταυτόχρονης διερμηνείας.
Η τεχνική υποστήριξη για την ταυτόχρονη διερμηνεία στην περίπτωση της δίκης  της Νυρεμβέργης παρασχέθηκε από την IBM Corporation, η οποία προμήθευσε το σύστημα των καναλιών των τεσσάρων γλωσσών, τα ακουστικά και τα χειριστήρια των διερμηνέων, ένα σύστημα που μοιάζει ενδεχομένως πρωτόγονο με τα σημερινά δεδομένα, αλλά που ήταν τελείως καινοτομικό για την εποχή του.
Το ανθρώπινο στοιχείο τότε – οι διερμηνείς οι κατάλληλοι για την ταυτόχρονη διερμηνεία – αποδείχθηκε ότι κάθε άλλο παρά εύκολο ήταν να βρεθεί. Δοκιμάστηκαν επαγγελματίες διερμηνείς διαδοχικής διερμηνείας, οι περισσότεροι όμως, παρά το γεγονός ότι ήξεραν τις γλώσσες εργασίας τους και είχαν σημαντική ακαδημαϊκή εκπαίδευση, προσπαθούσαν να υπερβάλουν εαυτό κατά τις δοκιμαστικές συνεδρίες και πάγωναν μπροστά στο μικρόφωνο όταν δεν εύρισκαν αμέσως την λέξη που έψαχναν.
Η αρμόδια επιτροπή κατέληξε τελικά στην επιλογή των διερμηνέων για την ταυτόχρονη μετάφραση, επρόκειτο για τρεις ομάδες από 12 διερμηνείς. Ίσως αξίζει τον κόπο να επεκταθούμε λίγο στο σημείο των υποψήφιων διερμηνέων και στα γλωσσικά, αλλά όχι μόνο γλωσσικά, προβλήματα που υπήρξαν  στην πρώτη αυτή χρήση της ταυτόχρονης διερμηνείας, μια που τα χαρακτηριστικά και οι επαγγελματικές δεξιότητες που πρέπει να έχουν οι επαγγελματίες διερμηνείς δεν έχουν αλλάξει παρά το γεγονός ότι η τεχνολογία του σήμερα δεν έχει καμία σχέση με τις τεχνολογικές δυνατότητες του τότε. Οι καλύτεροι λοιπόν υποψήφιοι ταυτόχρονοι διερμηνείς ήταν άτομα που είχαν περάσει σημαντικά τμήματα της ζωής τους στις χώρες των γλωσσών στόχος. Τα απολύτως δίγλωσσα άτομα δεν ήταν και τόσο εύκολο να βρεθούν μεταξύ των διερμηνέων. Γενικότερα ήταν απαραίτητη μια αρκετά μακρόχρονη και στενή σχέση με την ενεργητική γλώσσα διερμηνείας (η γλώσσα προς την οποία γίνεται η διερμηνεία). Η εμπειρία της διαβίωσης στη χώρα της γλώσσας στόχος ήταν πολύτιμη για την απόκτηση των απαραίτητων δεξιοτήτων στο χειρισμό της γλώσσας, την γνώση των ιδιωματικών εκφράσεων και του τεχνικού λεξιλογίου. Χωρίς τα στοιχεία αυτά η διερμηνεία δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική.
Χρειαζόταν για τη συγκεκριμένη περίπτωση τρεις ομάδες 12 διερμηνέων για τις τέσσερις γλώσσες διερμηνείας. Το μεγάλο γυάλινο κουβούκλιο της αίθουσας του δικαστηρίου  χωρίστηκε σε 4 καμπίνες διερμηνείας, μια για κάθε γλώσσα εργασίας  με 3 διερμηνείς σε κάθε καμπίνα. 
Οι προκλήσεις κατά την πρώτη αυτή χρήση της ταυτόχρονης διερμηνείας ήταν και γλωσσικές, εκτός από τεχνικές, μια που τα διάφορα και διαφορετικά χαρακτηριστικά στην απόδοση των διαφόρων γλωσσών διερμηνείας αντιμετωπίζονταν «ταυτόχρονα», σε πραγματικό χρόνο και για πρώτη φορά. Για παράδειγμα, στη Γερμανική γλώσσα, το ρήμα μπαίνει στο τέλος μιας δευτερεύουσας πρότασης, ενώ στην αγγλική γλώσσα το ρήμα πρέπει να τοποθετείται αμέσως μετά το ουσιαστικό. Αν ο/η διερμηνέας περιμένει να ακούσει το Γερμανικό ρήμα θα καθυστερήσει στην διερμηνεία, κινδυνεύοντας να χάσει ολόκληρη φράση ή φράσεις. Πως θα λυθεί αυτό το πρόβλημα; Πολλές φορές, κατά τη διερμηνεία με τις συγκεκριμένες γλώσσες, τα συμφραζόμενα επιτρέπουν στον διερμηνέα να «πιάσει» σωστά το ρήμα της πρότασης πριν από την προφορική του εκφορά., συχνά όμως αυτό είναι ανέφικτο, παρακινδυνευμένο. Είναι επίσης εξίσου επικίνδυνο και ανεύθυνο να μαντέψει ο/η διερμηνέας το ρήμα και πολύ περισσότερο σε μια συνάντηση όπου διακυβεύονται πολλά όπως στη συγκεκριμένη δίκη της Νυρεμβέργης, αλλά όταν πρόκειται για την ανάγκη να κατανοήσει κάποιος μια γλώσσα που δεν καταλαβαίνει, η ανάγκη είναι πάντα το ίδιο σημαντική και η διερμηνεία, για να αποτελέσει τη γέφυρα,  πρέπει πάντα να είναι επαγγελματική και ακριβής, χωρίς επικίνδυνες ακροβασίες. Οι τεχνικοί όροι, ήταν επίσης διαφόρων ειδών, από την στρατιωτική ορολογία, την πολιτική ορολογία, τα θέματα γραφειοκρατίας, αλλά όχι μόνο αυτά. Στα σημεία όπου οι Γερμανοί κατηγορούμενοι ήταν ιατροί που πραγματοποιούσαν ιατρικά πειράματα στους εσώκλειστους των στρατοπέδων συγκέντρωσης, ήταν απολύτως απαραίτητη η ιατρική ορολογία.
Υπάρχουν επίσης λέξεις σε κάθε γλώσσα που μπορεί να έχουν δυο ή περισσότερες έννοιες, η διερμηνεία τους λοιπόν θα γίνεται σε συνάρτηση με το εκάστοτε πλαίσιο και τα συμφραζόμενα που υποδεικνύουν τη σωστή έννοια, κάτι που γίνεται ιδιαίτερα δυσχερές σε περιπτώσεις όπου οι λέξεις αναφέρονται παραθετικά, οπότε χάνεται ο συνειρμός με τα συμφραζόμενα και η διερμηνεία δυσκολεύει, εκεί μόνο η εμπειρία του διερμηνέα μπορεί να σώσει την κατάσταση.
Σημαντικό επίσης στοιχείο στην πρώτη εκείνη φορά της ταυτόχρονης διερμηνείας ήταν η έγκαιρη ενημέρωση των διερμηνέων με τα έγγραφα της δίκης, κάτι που πολλές φορές δεν ήταν εφικτό. Είναι οι περιπτώσεις κατά τις οποίες οι διερμηνείς καλούνται να εργαστούν σε συνθήκες ιδιαίτερης ψυχολογικής πίεσης κατά τη διερμηνεία σε μια συνάντηση.
Ένα άλλο θέμα το οποίο έπρεπε να βρει τη λύση του ήταν η μαγνητοφώνηση, η επιμέλεια των κειμένων και η έκδοση αντιγράφων στις γλώσσες εργασίας, μετά τη διερμηνεία. Ήταν σημαντικό για όλους τους παράγοντες της δίκης να έχουν καθημερινά στη διάθεσή τους τα αντίγραφα των πρακτικών της διαδικασίας στις τέσσερις γλώσσες, με βάση τη διερμηνεία και όλες τις προφορικές παρεμβάσεις στη δίκη. Αυτό, κάθε άλλο παρά εύκολο ήταν. Ακολουθήθηκε λοιπόν μια διαδικασία σε τρία στάδια: τα τεκταινόμενα της δίκης καταγραφόταν σε μαγνητόφωνα της εποχής (η κασέτα δεν υπήρχε ακόμα). Η μαγνητοφώνηση γινόταν με βάση την πρωτότυπη γλώσσα που ακουγόταν στην αίθουσα του δικαστηρίου και όχι τις γλώσσες της διερμηνείας.  Υπήρχε μια ομάδα 4 υπαλλήλων του δικαστηρίου, στενογράφοι ή στενοδακτυλογράφοι, που άκουγαν τη δίκη από τα ακουστικά τους στα Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά και Ρωσικά, καταγράφοντας ο καθένας στη γλώσσα του τα τεκταινόμενα για 20 λεπτά της ώρας ενώ μετά το 20λεπτο αντικαθίσταντο για τα αμέσως επόμενα 20 λεπτά της ώρας από άλλη τετραμελή ομάδα, και η συνεχής εναλλαγή των τετραμελών ομάδων συνεχιζόταν για όλη την ημέρα. Κάθε ομάδα, μετά την 20λεπτη παρουσία και καταγραφή στην αίθουσα της δίκης μετέβαινε στα γραφεία και μετέφεραν τα όσα είχαν καταγράψει στη δική του ο καθένας γλώσσα και σε κανονικό (μη στενογραφημένο πλέον) κείμενο. Οι διερμηνείς, μετά την εργασία τους στην καμπίνα διερμηνείας, έλεγχαν την μεταφορά του περιεχομένου της διερμηνείας τους στα κείμενα συγκρίνοντας με την μαγνητοφώνηση του πρωτοτύπου από το μαγνητόφωνο. Αυτός ήταν ο έλεγχος της ακρίβειας και της πιστότητας στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν υπήρχε χρόνος για επιμέλεια των κειμένων με τον τρόπο που εννοούμε σήμερα.
Μπορεί σήμερα η τεχνολογία να έχει πραγματοποιήσει άλματα, μπορεί πολλά από τα χαρακτηριστικά διεξαγωγής ενός συνεδρίου με ταυτόχρονη διερμηνεία να είναι τελείως διαφορετικά, εκείνο όμως που δεν αλλάζει και δεν θα αλλάξει ποτέ, είναι ο ανθρώπινος παράγων, η ανάγκη εκπαίδευσης και επαγγελματισμού των διερμηνέων:  η διερμηνεία και οι διερμηνείς δεν αφήνουν πλέον χώρο για «διερμηνεία» ή «διερμηνείς», γιατί από τους διερμηνείς εξαρτάται εν πολλοίς η επιτυχής έκβαση ενός συνεδρίου ή μιας συνάντησης. Και μπορεί όλες οι συναντήσεις ή τα συνέδρια με παρέμβαση διερμηνέων να μην είναι δίκες της Νυρεμβέργης, μπορεί να μην εξαρτάται η τύχη ενός έθνους από τη διερμηνεία ή τους διερμηνείς, είναι όμως εξίσου σημαντικά για αυτούς που τα διοργανώνουν και για αυτούς οι οποίοι έχουν νόμιμα προσδοκώμενα κέρδη ή οφέλη ή πλεονεκτήματα από την αποτελεσματική και απρόσκοπτη διεξαγωγή τους

>> Επιστροφή στο site μας ...

sitemap